Ngay những ngày đầu năm mới, tuyển thủ cờ vua Lê Quang Liêm đã mang đến những niềm tự hào cho thể thao Việt Nam, bằng những chiến thắng trên đỉnh cao thế giới.

Lần đầu có kỳ thủ Top 50 thế giới


Theo công bố mới nhất của Liên đoàn Cờ vua thế giới (FIDE), lần đầu tiên Việt Nam đã có đại diện góp mặt trong Top 50 kỳ thủ hay nhất, ở vị trí thứ 42. Ðiều này càng đáng kể hơn, vì lịch sử cờ vua nước ta mới chỉ hai lần có người lọt vào Top 100, là chính Quang Liêm (hạng 93, tháng 1-2010) và Thiên Hải (đồng hạng 100, tháng 7-1993). Cùng đó, ở danh sách Top 20 kỳ thủ trẻ hàng đầu, Liêm cũng vọt lên đứng thứ tư.


Có một số điểm nhấn chứng tỏ bước bứt phá ngoạn mục của nhà Ðại kiện tướng quốc tế này: anh chính là người tiến bộ nhanh nhất trong Top 100, từ 93 bay thẳng lên 42, đồng thời là người trẻ nhất của Top 50, duy nhất sinh 1991.


Thực tế, kỳ tích lọt vào Top 50 với Liêm đã được dự báo trước vài tuần, ngay khi anh thi đấu cực kỳ xuất sắc tại hai giải đấu quốc tế tầm cỡ tại Nga, là Moscow Open và Aeroflot Open, để tích lũy được tới 42 điểm, nâng hệ số elo lên 2689 điểm. Trong đó, đặc biệt ấn tượng là ở Aeroflot Open danh giá, trước hàng loạt các hảo thủ cực mạnh, tuyển thủ quê TP Hồ Chí Minh đã trở thành kỳ thủ châu Á đầu lên ngôi, bằng kết quả ấn tượng thắng năm, hòa bốn, giành bảy điểm.


Không chỉ Liêm, một người đồng đội khác của anh là Nguyễn Ngọc Trường Sơn cũng tiến thẳng vào đứng thứ chín trong Top 20 kỳ thủ trẻ hàng đầu. Với elo 2642, anh cũng chỉ cách danh sách Top 100 kỳ thủ hay nhất đúng... một điểm.


Mô hình phát triển mẫu mực


Thành quả mà Liêm có được chính là minh chứng sinh động cho một mô hình phát triển theo đúng xu thế, đòi hỏi quốc tế mới, có sự kết hợp chung sức toàn diện, kỹ lưỡng giữa trung ương - địa phương - gia đình, được hội tụ ở bản thân một VÐV có tố chất hiếm có, đầy sức vươn và tính chuyên nghiệp cao.


Trong hai năm trở lại đây, anh đã luôn được chuyên gia hàng đầu thế giới kèm cặp, có đầy đủ các chuyến tập huấn nước ngoài theo các đợt khác nhau, đồng thời tham dự tối đa các giải đấu quốc tế (tối thiểu 10 giải/năm). Chính nhờ thế, anh đã có đủ điều kiện để nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm, tích lũy điểm... Ở đây, phải thấy rõ vai trò chủ động của đơn vị chủ quản TP Hồ Chí Minh luôn dành cho Liêm sự ưu tiên đầu tư cao, nhất là việc tập huấn thi đấu nước ngoài tối đa, với kinh phí tối thiểu 30.000 USD/năm. Ðơn cử, hiện tại, sau hai giải thành công vang dội trên đất Nga, Liêm tiếp tục ở lại để "thọ giáo" HLV lừng danh Khasisman trong hai tuần, chi phí... 50 euro/giờ.


Còn đó những rào cản


Mừng vì bước đột phá của cờ vua Việt Nam, gắn với Quang Liêm, tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn không khỏi lo lắng bởi những rào cản còn đó, xuất phát từ khó khăn lớn về kinh phí. Ðơn cử, cả bộ môn cờ một năm cũng chỉ có 70.000 USD phục vụ việc tập huấn thi đấu quốc tế, trong khi công tác xã hội hóa lại đang quá hạn chế.


Thực tế trên đã và đang khiến cho tiềm năng lớn ở môn cờ vua, kể cả với các tuyển thủ quốc gia, chưa được phát huy, thậm chí phần nào là đang lãng phí. Thật sự chỉ có Lê Quang Liêm đang được tập trung tốt về mọi mặt, còn lại đều đang trong tình cảnh thiếu tập huấn, thi đấu quốc tế nghiêm trọng. Một biểu hiện rõ nhất là với Nguyễn Ngọc Trường Sơn (một trong 10 kỳ thủ được phong Ðại kiện tướng quốc tế trẻ nhất thế giới khi mới 14 tuổi 10 tháng) do không được chăm sóc, đầu tư đến nơi đến chốn, nên nhiều năm qua vẫn chỉ có thể tăng tốc một cách... cầm chừng.